Για δεκαετίες το Ομάν ακολουθεί μια πολιτική ισορροπιών, αποφεύγοντας να ενταχθεί σε στρατόπεδα και επιλέγοντας τον ρόλο του ουδέτερου μεσολαβητή
Η σύγκρουση γύρω από τα Στενά του Hormuz δεν αφορά πλέον μόνο τη ναυσιπλοΐα, την ενέργεια ή το παγκόσμιο εμπόριο.
Έχει εξελιχθεί σε μια ευρύτερη αναμέτρηση για το ποιος θα διαμορφώσει τη νέα τάξη πραγμάτων στον Περσικό Κόλπο μετά τον πόλεμο μεταξύ Ιράν, Ηνωμένων Πολιτειών και Ισραήλ.
Στο επίκεντρο αυτής της αντιπαράθεσης βρίσκονται δύο χώρες που εδώ και δεκαετίες ακολουθούν μια διαφορετική προσέγγιση από εκείνη που επιδιώκουν να επιβάλουν η Ουάσιγκτον και το Tel Aviv: το Ομάν και το Ιράν.
Αυτό που προκαλεί εντύπωση είναι ότι το Ομάν, μια χώρα που για δεκαετίες υπήρξε ίσως ο πιο αξιόπιστος διαμεσολαβητής της περιοχής και ένας από τους πιο σταθερούς συνομιλητές της Δύσης, βρίσκεται πλέον στο στόχαστρο αμερικανικών πιέσεων.
Η κατάσταση έφθασε σε πρωτοφανές σημείο όταν ο Donald Trump, κατά τη διάρκεια συνεδρίασης του υπουργικού του συμβουλίου, προειδοποίησε ότι το Ομάν θα πρέπει να «συμπεριφερθεί όπως όλοι οι άλλοι, διαφορετικά θα χρειαστεί να το ανατινάξουμε».
Η δήλωση προκάλεσε σοκ σε διπλωματικούς κύκλους, καθώς αφορά μία χώρα που επί σχεδόν δύο αιώνες διατηρεί αδιάλειπτες σχέσεις με τις Ηνωμένες Πολιτείες και έχει επανειλημμένα λειτουργήσει ως γέφυρα επικοινωνίας μεταξύ αντιμαχόμενων πλευρών.
Οι απειλές δεν σταμάτησαν εκεί.
Ο Αμερικανός υπουργός Οικονομικών Scott Bessent προειδοποίησε για επιθετικές κυρώσεις, ενώ αμερικανικά μέσα ενημέρωσης αποκάλυψαν ότι η Ουάσιγκτον ασκεί έντονες πιέσεις στη Muscat ώστε να περιορίσει ή ακόμη και να διακόψει τις σχέσεις της με την Τεχεράνη.
Το Ομάν πληρώνει το τίμημα της ανεξάρτητης διπλωματίας
Για δεκαετίες το Ομάν ακολουθεί μια πολιτική ισορροπιών, αποφεύγοντας να ενταχθεί σε στρατόπεδα και επιλέγοντας τον ρόλο του ουδέτερου μεσολαβητή.
Η Muscat διαδραμάτισε καθοριστικό ρόλο στις συνομιλίες που οδήγησαν στην πυρηνική συμφωνία του 2015 μεταξύ Ιράν και Δύσης, φιλοξένησε πολυάριθμες μυστικές επαφές μεταξύ Αμερικανών και Ιρανών αξιωματούχων και συνέβαλε στην απελευθέρωση ομήρων και κρατουμένων τόσο στο Ιράν όσο και στην Υεμένη.
Ακόμη και λίγο πριν από την κατάρρευση των συνομιλιών μεταξύ Ουάσιγκτον και Τεχεράνης το 2026, ο υπουργός Εξωτερικών του Ομάν, Badr al-Busaidi, ταξίδεψε προσωπικά στις Ηνωμένες Πολιτείες σε μια τελευταία προσπάθεια διάσωσης της διπλωματικής διαδικασίας.
Ωστόσο, αντί να επιβραβευτεί για τη μεσολαβητική του δράση, το Σουλτανάτο βρίσκεται σήμερα αντιμέτωπο με καχυποψία και πιέσεις από την Ουάσιγκτον.
Πολλοί αναλυτές θεωρούν ότι η πραγματική αιτία της αμερικανικής δυσαρέσκειας δεν είναι η πολιτική του Ομάν στα Στενά του Hormuz αλλά η άρνησή του να υιοθετήσει μια ανοιχτά εχθρική στάση απέναντι στο Ιράν.
Σε αντίθεση με άλλες αραβικές χώρες του Κόλπου, το Ομάν απέφυγε τις επιθετικές δηλώσεις κατά της Τεχεράνης και επέλεξε να διατηρήσει ανοιχτούς διαύλους επικοινωνίας ακόμη και στις πιο δύσκολες στιγμές της κρίσης.
Badr al-Busaidi
Η Τεχεράνη αξιοποιεί το ισχυρότερο γεωπολιτικό της χαρτί
Μετά τις αμερικανοϊσραηλινές επιθέσεις εναντίον του Ιράν, η Τεχεράνη βρέθηκε αντιμέτωπη με τεράστιες οικονομικές και στρατιωτικές πιέσεις.
Παρ' όλα αυτά, διατήρησε τον έλεγχο του σημαντικότερου ενεργειακού περάσματος του πλανήτη.
Τα Στενά του Hormuz αποτελούν τη βασική δίοδο μέσω της οποίας διέρχεται μεγάλο μέρος των παγκόσμιων εξαγωγών πετρελαίου και φυσικού αερίου.
Για την Τεχεράνη, ο έλεγχος αυτού του στρατηγικού σημείου αποτελεί το σημαντικότερο διαπραγματευτικό της όπλο.
Στις 5 Μαΐου 2026, το Ιράν ανακοίνωσε τη δημιουργία της Persian Gulf Strait Authority (PGSA), ενός νέου οργανισμού που θα αναλάβει τη ρύθμιση της κυκλοφορίας στα Στενά και την είσπραξη τελών για υπηρεσίες ναυσιπλοΐας, ασφάλειας και προστασίας του περιβάλλοντος.
Η ιρανική κυβέρνηση υποστηρίζει ότι δεν πρόκειται για «διόδια» αλλά για χρεώσεις που συνδέονται με πραγματικές υπηρεσίες, μια διατύπωση που επιχειρεί να συμβιβάσει τις διεθνείς νομικές απαιτήσεις με τη νέα πραγματικότητα που διαμορφώθηκε μετά τον πόλεμο.
Παράλληλα, η Τεχεράνη επιδιώκει τη συνεργασία του Ομάν, γνωρίζοντας ότι οποιαδήποτε μελλοντική ρύθμιση αποκτά μεγαλύτερη διεθνή αξιοπιστία εάν περιλαμβάνει και τη Muscat.
Γιατί το Ομάν είναι αναντικατάστατο
Η γεωγραφία εξηγεί γιατί κανένα σχέδιο για τα Στενά του Hormuz δεν μπορεί να προχωρήσει χωρίς το Ομάν.
Τα Στενά έχουν πλάτος μόλις 21 ναυτικά μίλια στο στενότερο σημείο του.
Στη μία πλευρά βρίσκεται η ιρανική ακτογραμμή και στην άλλη η χερσόνησος Musandam του Ομάν.
Εδώ και δεκαετίες οι δύο χώρες συνεργάζονται σε ζητήματα ναυσιπλοΐας, περιβαλλοντικής προστασίας και ασφάλειας της θαλάσσιας κυκλοφορίας.
Ο ειδικός σε θέματα του Κόλπου Abdullah Baabood περιγράφει την πολιτική του Ομάν ως μια διαρκή προσπάθεια εξισορρόπησης τριών στόχων: της ελευθερίας της ναυσιπλοΐας, της διατήρησης καλών σχέσεων με το Ιράν και της αποφυγής σύγκρουσης με τις δυτικές δυνάμεις.
Αυτό το μοντέλο ισορροπίας λειτούργησε επί δεκαετίες.
Σήμερα όμως βρίσκεται υπό αυξανόμενη πίεση καθώς η Ουάσιγκτον απαιτεί σαφείς τοποθετήσεις και στρατόπεδα.
Η αποτυχία της πολιτικής πίεσης
Το παράδοξο είναι ότι η πίεση προς το Ομάν ενδέχεται να αποδειχθεί αντίθετη προς τα ίδια τα αμερικανικά συμφέροντα.
Η Muscat παραμένει μία από τις ελάχιστες πρωτεύουσες που απολαμβάνουν ταυτόχρονα εμπιστοσύνη στην Τεχεράνη, στις χώρες του Κόλπου και στη Δύση.
Η προσπάθεια περιθωριοποίησης ή τιμωρίας του Ομάν κινδυνεύει να καταστρέψει ακριβώς τον μηχανισμό που επί χρόνια επέτρεπε τη διεξαγωγή διαλόγου μεταξύ αντιπάλων.
Όπως επισημαίνουν περιφερειακοί αναλυτές, εάν η Ουάσιγκτον χάσει τη δυνατότητα να αξιοποιεί τη Muscat ως δίαυλο επικοινωνίας με το Ιράν, θα δυσκολευτεί σημαντικά να διαπραγματευθεί οποιαδήποτε μελλοντική συμφωνία για τον τερματισμό της κρίσης.
Ένας νέος συσχετισμός δυνάμεων στον Περσικό Κόλπο
Το μεγαλύτερο συμπέρασμα από τις εξελίξεις των τελευταίων μηνών είναι ότι η περιοχή αλλάζει.
Το Ιράν, παρά τον πόλεμο, τις κυρώσεις και τις στρατιωτικές επιθέσεις που δέχθηκε από τις Ηνωμένες Πολιτείες και το Ισραήλ, εξακολουθεί να διατηρεί σημαντική επιρροή στον Περσικό Κόλπο.
Το Ομάν, από την πλευρά του, επιβεβαιώνει ότι η ανεξάρτητη διπλωματία μπορεί να αποδειχθεί πιο αποτελεσματική από τις πολιτικές πίεσης και αντιπαράθεσης.
Η σιωπή της Muscat απέναντι στις αμερικανικές απαιτήσεις δεν αντανακλά αδυναμία ούτε σύμπλευση με κάποια πλευρά.
Αντιθέτως, αντανακλά την προσπάθεια ενός κράτους που γνωρίζει ότι η σταθερότητα της περιοχής εξαρτάται από τη διατήρηση ανοικτών διαύλων επικοινωνίας.
Καθώς η μάχη για τον έλεγχο των Στενών του Hormuz συνεχίζεται, γίνεται ολοένα και πιο φανερό ότι το μέλλον του Κόλπου δεν θα καθοριστεί μόνο από στρατιωτική ισχύ ή οικονομικές κυρώσεις, αλλά και από τη δυνατότητα χωρών όπως το Ομάν να διατηρούν ζωντανή τη διπλωματία σε μια από τις πιο ταραγμένες γειτονιές του κόσμου.
www.bankingnews.gr
Έχει εξελιχθεί σε μια ευρύτερη αναμέτρηση για το ποιος θα διαμορφώσει τη νέα τάξη πραγμάτων στον Περσικό Κόλπο μετά τον πόλεμο μεταξύ Ιράν, Ηνωμένων Πολιτειών και Ισραήλ.
Στο επίκεντρο αυτής της αντιπαράθεσης βρίσκονται δύο χώρες που εδώ και δεκαετίες ακολουθούν μια διαφορετική προσέγγιση από εκείνη που επιδιώκουν να επιβάλουν η Ουάσιγκτον και το Tel Aviv: το Ομάν και το Ιράν.
Αυτό που προκαλεί εντύπωση είναι ότι το Ομάν, μια χώρα που για δεκαετίες υπήρξε ίσως ο πιο αξιόπιστος διαμεσολαβητής της περιοχής και ένας από τους πιο σταθερούς συνομιλητές της Δύσης, βρίσκεται πλέον στο στόχαστρο αμερικανικών πιέσεων.
Η κατάσταση έφθασε σε πρωτοφανές σημείο όταν ο Donald Trump, κατά τη διάρκεια συνεδρίασης του υπουργικού του συμβουλίου, προειδοποίησε ότι το Ομάν θα πρέπει να «συμπεριφερθεί όπως όλοι οι άλλοι, διαφορετικά θα χρειαστεί να το ανατινάξουμε».
Η δήλωση προκάλεσε σοκ σε διπλωματικούς κύκλους, καθώς αφορά μία χώρα που επί σχεδόν δύο αιώνες διατηρεί αδιάλειπτες σχέσεις με τις Ηνωμένες Πολιτείες και έχει επανειλημμένα λειτουργήσει ως γέφυρα επικοινωνίας μεταξύ αντιμαχόμενων πλευρών.
Οι απειλές δεν σταμάτησαν εκεί.
Ο Αμερικανός υπουργός Οικονομικών Scott Bessent προειδοποίησε για επιθετικές κυρώσεις, ενώ αμερικανικά μέσα ενημέρωσης αποκάλυψαν ότι η Ουάσιγκτον ασκεί έντονες πιέσεις στη Muscat ώστε να περιορίσει ή ακόμη και να διακόψει τις σχέσεις της με την Τεχεράνη.
Το Ομάν πληρώνει το τίμημα της ανεξάρτητης διπλωματίας
Για δεκαετίες το Ομάν ακολουθεί μια πολιτική ισορροπιών, αποφεύγοντας να ενταχθεί σε στρατόπεδα και επιλέγοντας τον ρόλο του ουδέτερου μεσολαβητή.
Η Muscat διαδραμάτισε καθοριστικό ρόλο στις συνομιλίες που οδήγησαν στην πυρηνική συμφωνία του 2015 μεταξύ Ιράν και Δύσης, φιλοξένησε πολυάριθμες μυστικές επαφές μεταξύ Αμερικανών και Ιρανών αξιωματούχων και συνέβαλε στην απελευθέρωση ομήρων και κρατουμένων τόσο στο Ιράν όσο και στην Υεμένη.
Ακόμη και λίγο πριν από την κατάρρευση των συνομιλιών μεταξύ Ουάσιγκτον και Τεχεράνης το 2026, ο υπουργός Εξωτερικών του Ομάν, Badr al-Busaidi, ταξίδεψε προσωπικά στις Ηνωμένες Πολιτείες σε μια τελευταία προσπάθεια διάσωσης της διπλωματικής διαδικασίας.
Ωστόσο, αντί να επιβραβευτεί για τη μεσολαβητική του δράση, το Σουλτανάτο βρίσκεται σήμερα αντιμέτωπο με καχυποψία και πιέσεις από την Ουάσιγκτον.
Πολλοί αναλυτές θεωρούν ότι η πραγματική αιτία της αμερικανικής δυσαρέσκειας δεν είναι η πολιτική του Ομάν στα Στενά του Hormuz αλλά η άρνησή του να υιοθετήσει μια ανοιχτά εχθρική στάση απέναντι στο Ιράν.
Σε αντίθεση με άλλες αραβικές χώρες του Κόλπου, το Ομάν απέφυγε τις επιθετικές δηλώσεις κατά της Τεχεράνης και επέλεξε να διατηρήσει ανοιχτούς διαύλους επικοινωνίας ακόμη και στις πιο δύσκολες στιγμές της κρίσης.
Badr al-Busaidi
Η Τεχεράνη αξιοποιεί το ισχυρότερο γεωπολιτικό της χαρτί
Μετά τις αμερικανοϊσραηλινές επιθέσεις εναντίον του Ιράν, η Τεχεράνη βρέθηκε αντιμέτωπη με τεράστιες οικονομικές και στρατιωτικές πιέσεις.
Παρ' όλα αυτά, διατήρησε τον έλεγχο του σημαντικότερου ενεργειακού περάσματος του πλανήτη.
Τα Στενά του Hormuz αποτελούν τη βασική δίοδο μέσω της οποίας διέρχεται μεγάλο μέρος των παγκόσμιων εξαγωγών πετρελαίου και φυσικού αερίου.
Για την Τεχεράνη, ο έλεγχος αυτού του στρατηγικού σημείου αποτελεί το σημαντικότερο διαπραγματευτικό της όπλο.
Στις 5 Μαΐου 2026, το Ιράν ανακοίνωσε τη δημιουργία της Persian Gulf Strait Authority (PGSA), ενός νέου οργανισμού που θα αναλάβει τη ρύθμιση της κυκλοφορίας στα Στενά και την είσπραξη τελών για υπηρεσίες ναυσιπλοΐας, ασφάλειας και προστασίας του περιβάλλοντος.
Η ιρανική κυβέρνηση υποστηρίζει ότι δεν πρόκειται για «διόδια» αλλά για χρεώσεις που συνδέονται με πραγματικές υπηρεσίες, μια διατύπωση που επιχειρεί να συμβιβάσει τις διεθνείς νομικές απαιτήσεις με τη νέα πραγματικότητα που διαμορφώθηκε μετά τον πόλεμο.
Παράλληλα, η Τεχεράνη επιδιώκει τη συνεργασία του Ομάν, γνωρίζοντας ότι οποιαδήποτε μελλοντική ρύθμιση αποκτά μεγαλύτερη διεθνή αξιοπιστία εάν περιλαμβάνει και τη Muscat.
Γιατί το Ομάν είναι αναντικατάστατο
Η γεωγραφία εξηγεί γιατί κανένα σχέδιο για τα Στενά του Hormuz δεν μπορεί να προχωρήσει χωρίς το Ομάν.
Τα Στενά έχουν πλάτος μόλις 21 ναυτικά μίλια στο στενότερο σημείο του.
Στη μία πλευρά βρίσκεται η ιρανική ακτογραμμή και στην άλλη η χερσόνησος Musandam του Ομάν.
Εδώ και δεκαετίες οι δύο χώρες συνεργάζονται σε ζητήματα ναυσιπλοΐας, περιβαλλοντικής προστασίας και ασφάλειας της θαλάσσιας κυκλοφορίας.
Ο ειδικός σε θέματα του Κόλπου Abdullah Baabood περιγράφει την πολιτική του Ομάν ως μια διαρκή προσπάθεια εξισορρόπησης τριών στόχων: της ελευθερίας της ναυσιπλοΐας, της διατήρησης καλών σχέσεων με το Ιράν και της αποφυγής σύγκρουσης με τις δυτικές δυνάμεις.
Αυτό το μοντέλο ισορροπίας λειτούργησε επί δεκαετίες.
Σήμερα όμως βρίσκεται υπό αυξανόμενη πίεση καθώς η Ουάσιγκτον απαιτεί σαφείς τοποθετήσεις και στρατόπεδα.
Η αποτυχία της πολιτικής πίεσης
Το παράδοξο είναι ότι η πίεση προς το Ομάν ενδέχεται να αποδειχθεί αντίθετη προς τα ίδια τα αμερικανικά συμφέροντα.
Η Muscat παραμένει μία από τις ελάχιστες πρωτεύουσες που απολαμβάνουν ταυτόχρονα εμπιστοσύνη στην Τεχεράνη, στις χώρες του Κόλπου και στη Δύση.
Η προσπάθεια περιθωριοποίησης ή τιμωρίας του Ομάν κινδυνεύει να καταστρέψει ακριβώς τον μηχανισμό που επί χρόνια επέτρεπε τη διεξαγωγή διαλόγου μεταξύ αντιπάλων.
Όπως επισημαίνουν περιφερειακοί αναλυτές, εάν η Ουάσιγκτον χάσει τη δυνατότητα να αξιοποιεί τη Muscat ως δίαυλο επικοινωνίας με το Ιράν, θα δυσκολευτεί σημαντικά να διαπραγματευθεί οποιαδήποτε μελλοντική συμφωνία για τον τερματισμό της κρίσης.
Ένας νέος συσχετισμός δυνάμεων στον Περσικό Κόλπο
Το μεγαλύτερο συμπέρασμα από τις εξελίξεις των τελευταίων μηνών είναι ότι η περιοχή αλλάζει.
Το Ιράν, παρά τον πόλεμο, τις κυρώσεις και τις στρατιωτικές επιθέσεις που δέχθηκε από τις Ηνωμένες Πολιτείες και το Ισραήλ, εξακολουθεί να διατηρεί σημαντική επιρροή στον Περσικό Κόλπο.
Το Ομάν, από την πλευρά του, επιβεβαιώνει ότι η ανεξάρτητη διπλωματία μπορεί να αποδειχθεί πιο αποτελεσματική από τις πολιτικές πίεσης και αντιπαράθεσης.
Η σιωπή της Muscat απέναντι στις αμερικανικές απαιτήσεις δεν αντανακλά αδυναμία ούτε σύμπλευση με κάποια πλευρά.
Αντιθέτως, αντανακλά την προσπάθεια ενός κράτους που γνωρίζει ότι η σταθερότητα της περιοχής εξαρτάται από τη διατήρηση ανοικτών διαύλων επικοινωνίας.
Καθώς η μάχη για τον έλεγχο των Στενών του Hormuz συνεχίζεται, γίνεται ολοένα και πιο φανερό ότι το μέλλον του Κόλπου δεν θα καθοριστεί μόνο από στρατιωτική ισχύ ή οικονομικές κυρώσεις, αλλά και από τη δυνατότητα χωρών όπως το Ομάν να διατηρούν ζωντανή τη διπλωματία σε μια από τις πιο ταραγμένες γειτονιές του κόσμου.
www.bankingnews.gr
Σχόλια αναγνωστών